Interaktywne Centrum Bioróżnorodności
Interaktywne Centrum Bioróżnorodności
-
Biomechanika jesiennych korzeni – co kryje się w wewnętrznej strukturze warzyw korzeniowych?
Wrzesień to czas intensywnych wykopków – z pól znikają marchewki, buraki i pietruszki. Czy zastanawialiście się kiedyś, jak to możliwe, że świeża marchew, która w ponad 90% (a w przypadku niektórych miękiszowych tkanek i świeżego miąższu nawet w 92.5%!) składa się z wody, potrafi być tak niesamowicie twarda i głośno chrupać przy każdym gryzie? Odpowiedź nie kryje się w magii, lecz w fascynującej biomechanice tkanek roślinnych. Z punktu widzenia inżynierii materiałowej, jesienny korzeń to wysoce zaawansowany biologiczny kompozyt. Swoją chrupkość i odporność mechaniczną zawdzięcza trzem mikroskopijnym mechanizmom.1. Komórki roślinne są jak mikroskopijne balony wypełnione cieczą pod ogromnym ciśnieniem (często znacznie przewyższającym…
-
Mozaika pól kontra wielkie monokultury
Dlaczego z perspektywy kosmosu najlepiej widać, jak różnorodność krajobrazu rolniczego blokuje rozprzestrzenianie się szkodników i choróbWrzesień to doskonały moment, aby spojrzeć na rolnictwo z szerszej perspektywy. O ile z poziomu gruntu widzimy pojedyncze rośliny i łany, o tyle dopiero zdjęcia satelitarne i lotnicze ukazują prawdziwą strukturę naszego krajobrazu. Z orbity doskonale widać różnicę między tradycyjną, polską mozaiką niewielkich, różnorodnych pól, a ciągnącymi się po horyzont monokulturami. Ta przestrzenna szachownica to nie tylko malowniczy widok – to potężny, naturalny mechanizm obronny ekosystemu. Dlaczego zróżnicowany krajobraz tak skutecznie blokuje rozprzestrzenianie się szkodników i patogenów roślin? Różnorodne uprawy przeplatane miedzami, pasami zadrzewień i strumieniami tworzą fizyczne przeszkody. Roznoszone przez wiatr zarodniki chorobotwórczych grzybów czy wędrujące szkodniki napotykają na…
-
Architektura zdrowej gleby pod mikroskopem – jak wyglądają struktury, w których tętni życie?
Wrzesień to czas, gdy z pól znikają resztki plonów, a rolnicy przygotowują ziemię na jesienne deszcze. Z perspektywy człowieka orne pole to po prostu brązowa masa, jednak pod mikroskopem kryje się fascynujący, trójwymiarowy świat. Zdrowa gleba nie jest litą bryłą ani zbiorem luźnych ziaren piasku – to tętniące życiem podziemne megamiasto, którego architektura do złudzenia przypomina skomplikowaną, wytrzymałą gąbkę. W skali mikro, stabilność tej “gąbki” zależy od nieustannej współpracy świata minerałów z żywymi organizmami. Jak dokładnie zorganizowana jest ta niezwykła struktura? Aby luźne drobiny pyłu, iłu i piasku nie rozsypywały się lub nie zamieniały w błoto po deszczu, muszą zostać…
-
Kompakcja gleby na skutek żniw
31 sierpnia to symboliczny koniec wakacji, ale w rolnictwie to finał jednego z najintensywniejszych miesięcy w roku. Sierpniowe żniwa oznaczają, że po naszych polach przetoczyły się kombajny, ciągniki i przyczepy ważące nierzadko po kilkadziesiąt ton. Z perspektywy krajobrazu praca została wykonana, plony zebrane. Jednak pod powierzchnią ziemi ten “niewidzialny ciężar” zostawia ślad, który stanowi jedno z największych, współczesnych zagrożeń dla podziemnego ekosystemu: zjawisko zagęszczania (kompakcji) gleby. Co dokładnie dzieje się z bioróżnorodnością, gdy na glebę działa tak ekstremalny nacisk mechaniczny? Zdrowa gleba nie jest litą skałą – w blisko 50% składa się z pustych przestrzeni (porów) wypełnionych wodą i powietrzem,…
-
Słoneczne panele w grudzie ziemi – mikroglony glebowe to nie tylko “zielony osad” na kałużach
Kiedy pod koniec lata słońce nadal mocno operuje, a wierzchnia warstwa gleby po żniwach często pozostaje odsłonięta, do akcji wkraczają mikroskopijni inżynierowie. Zwykle kojarzymy glony wyłącznie z wodą lub “zielonym osadem” na brzegach kałuż, tymczasem mikroglony glebowe (w tym sinice i zielenice) to niezwykle ważny, choć niewidzialny gołym okiem element agrosystemu. Działają one jak biologiczne panele słoneczne wbudowane w grudki ziemi.W jaki sposób te organizmy wykorzystują energię słoneczną do ratowania wierzchniej warstwy gleby? Przeprowadzając fotosyntezę tuż pod powierzchnią gruntu, mikroglony pełnią funkcję “pompy węglowej”. Wychwytują dwutlenek węgla prosto z atmosfery i wbudowują go w materię organiczną, wzbogacając ubożejącą po żniwach…
-
Mikroskopijny sekret chrupkości starych odmian – czym na poziomie budowy ścian komórkowych i zawartości pektyn różnią się tradycyjne, zapomniane odmiany jabłek od tych z masowej produkcji
Sierpień to w wielu starych sadach początek pierwszych zbiorów. Degustując tradycyjne, zapomniane odmiany jabłek, takie jak Kosztela, Antonówka czy stara Szara Reneta, często zauważamy ich unikatową chrupkość i jędrność, której nierzadko brakuje masowo produkowanym, jednolitym owocom na sklepowych półkach. Tajemnica tej różnicy nie leży wyłącznie w smaku – to fascynujący pokaz biomechaniki tkanek roślinnych oraz nanoarchitektury ścian komórkowych. O chrupkości owocu decyduje budowa na poziomie mikroskopowym, a w szczególności blaszka środkowa (z ang. middle lamella) – biologiczny “klej” spajający sąsiadujące komórki. Różnice strukturalne między starymi a komercyjnymi odmianami opierają się na kilku filarach.1. W tradycyjnych odmianach struktura pektyn w blaszce środkowej…
-
Roślinna “klimatyzacja” i bidon z wodą – jak mikrobiom korzeniowy ratuje rośliny podczas późnoletnich upałów i suszy, działając jak biologiczna gąbka i tarcza ochronna przed stresem termicznym
Sierpniowe upały i długotrwały deficyt opadów to wielki test przetrwania dla roślin na naszych polach. Ponieważ rośliny nie mogą schronić się w cieniu przed palącym słońcem, wyewoluowały genialny, podziemny mechanizm obronny. Kluczem do ich przetrwania jest tzw. holobiont – nierozerwalny sojusz rośliny z jej mikrobiomem korzeniowym, który w ekstremalnych warunkach działa jak naturalna klimatyzacja i biologiczny magazyn wody. Bakterie i grzyby zasiedlające strefę przykorzeniową (rizosferę) otaczają korzenie swoistym biofilmem. Mikroorganizmy te wydzielają substancje polimerowe (głównie egzopolisacharydy), które drastycznie zmieniają właściwości fizyczne gleby w bezpośrednim sąsiedztwie rośliny, co:– Działa jak biologiczna gąbka. Sieć polimerów ma niezwykłą zdolność wiązania cząsteczek wody. Tworzy…
-
Prof. Lidia Sas-Paszt w podcaście “Kampanii Bioróżnorodność”
Cieszymy się, że możemy podzielić się naszym podcastem z panią Prof. Lidią Sas-Paszt – Kierowniczką Zakładu Mikrobiologii i Ryzosfery Instytutu Ogrodnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego w Skierniewicach – który dotyczył praktycznego wykorzystania mikroorganizmów w rolnictwie i ich wpływie na bioróżnorodność agroekosystemów. Nagranie powstało w ramach Wschodniego Hubu Bioróżnorodności, który już wkrótce otworzy swoje drzwi na terenie Instytutu Agrofizyki PAN. Zapraszamy do oglądania i słuchania: https://lnkd.in/d4kEzuZt Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027Wartość projektu: 2 791 092.36 PLNWkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie
-
Podcast Kampanii Bioróżnorodność z dr hab. Izabelą Krzemińską pt. Bioróżnorodność mikroglonów i ich potencjał w bioindykacji i ochronie środowiska
Cieszymy się, że możemy podzielić się naszym podcastem z Opiekunką Laboratorium Biotechnologii Mikroglonów panią dr hab. Izabelą Krzemińską pt. Bioróżnorodność mikroglonów i ich potencjał w bioindykacji i ochronie środowiska. Nagranie powstało w ramach Wschodniego Hubu Bioróżnorodności, który już wkrótce otworzy swoje drzwi na terenie Instytutu Agrofizyki Polskiej Akademii Nauk w Lublinie. Zapraszamy do oglądania i słuchania: https://youtu.be/jd0DlHmV-Ww?si=mX2F3yyXlkZyjfs1 Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027Wartość projektu: 2 791 092.36 PLNWkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie
-
Wykład gościnny Pana Prof. dr hab. inż. Łukasza Chrzanowskiego pt. Czy nowe formulacje herbicydów zmieniają funkcjonowanie mikrobiomu gleby? Od herbicydowych cieczy jonowych po mikroplastiki
Miło nam poinformować, że Pan Prof. dr hab. inż. Łukasz Chrzanowski z Politechniki Poznańskiej wygłosi wykład gościnny w ramach Kampanii Bioróżnorodność! We wtorek, 16 czerwca 2026 roku o 10:00, Pan Łukasz podzieli się swoją wiedzą specjalistyczną w ramach wykładu zatytułowanego “Czy nowe formulacje herbicydów zmieniają funkcjonowanie mikrobiomu gleby? Od herbicydowych cieczy jonowych po mikroplastiki”. Wykład odbędzie się w formie hybrydowej – zapraszamy do uczestnictwa w formie stacjonarnej: Instytut Agrofizyki PAN, ul. Doświadczalna 4, 20-290 Lublin, budynek A, sala konferencyjna. Również, zapraszamy do dołączenia się do spotkania online za pomocą platformy Zoom. https://zoom.us/j/95314286382?pwd=e88XvjrgazzPSThWaPkyif3P8TWMYg.1 Identyfikator spotkania: 953 1428 6382Kod dostępu: 995695 Prof. dr…