Syndrom „idealnego pomidora”. Dlaczego brzydkie, zapomniane odmiany to nasza polisa ubezpieczeniowa na przyszłość?
Kiedy idziemy do supermarketu, widzimy rzędy idealnie okrągłych, błyszczących jabłek i pomidorów w niemal identycznym odcieniu czerwieni. Wyglądają jak z żurnala, ale ta wizualna perfekcja ma bardzo wysoką cenę – drastyczną utratę genetycznej różnorodności na naszych polach. W ramach naszej kampanii edukacyjnej przypominamy, dlaczego powrót do „brzydkich”, starych owoców i warzyw to nie tylko kulinarna nostalgia, ale być albo nie być dla nowoczesnego rolnictwa.
Czy wiesz, że niemal wszystkie banany eksportowe na świecie (odmiana Cavendish) to genetyczne klony? Taka monokultura to raj dla patogenów. Wystarczy jedna zmutowana choroba, by zagrozić globalnym uprawom. Brak zróżnicowania w obrębie gatunku oznacza brak biologicznego “planu awaryjnego”.
Tradycyjne, często nieco krzywe i nieregularne odmiany owoców, takie jak jabłonie Kosztela, Szara Reneta czy Antonówka, noszą w sobie bezcenne geny. Przez pokolenia wykształciły naturalną, ewolucyjną odporność na lokalne szkodniki i mrozy, której bardzo często brakuje nowoczesnym, wysoce wydajnym, ale niezwykle delikatnym krzyżówkom.
Przez dekady hodowcy selekcjonowali pomidory głównie pod kątem twardości (aby przetrwały długi transport) oraz równego, pięknego koloru. Niestety, w procesie tym niechcący „wyłączono” geny odpowiedzialne za ten prawdziwy, głęboki smak i zapach z babcinego ogródka, a także nierzadko obniżono ich naturalną tolerancję na stres związany z suszą.
Niepozorne, dziko rosnące rośliny spokrewnione z naszymi uprawnymi (np. dzicy przodkowie zbóż) to naturalne skarbnice genów przetrwania. Ochrona miejsc ich występowania to ratunek na wypadek, gdy trzeba będzie „odświeżyć” krew osłabionych odmian komercyjnych.
Ochrona starych odmian i dzikich krewniaków roślin uprawnych to fundament bezpieczeństwa żywnościowego i ekonomicznego. W dobie gwałtownych zmian klimatu – ekstremalnych susz, fal upałów czy niespodziewanych przymrozków – nasiona zmagazynowane w bankach genów i utrzymywane w tradycyjnych, zróżnicowanych gospodarstwach mogą okazać się jedynym kołem ratunkowym. Dodatkowo, powrót do tradycyjnych, unikalnych odmian otwiera przed rolnikami nowe, wysoce opłacalne rynki zbytu.
Materiały uzupełniające:
[1] Dlaczego stare odmiany są ważne dla rolnictwa przyszłości: https://lnkd.in/dHu4aE3f
[2] Banki genów – jak chronimy nasze dziedzictwo kulinarne: https://lnkd.in/drhtxcwp
[3] Monokultury a bioróżnorodność – wyzwania i rozwiązania w rolnictwie: https://lnkd.in/di9_ca4K
Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie
Obraz: https://lnkd.in/dRcahnS4