Bioróżnorodność mikroglonów a problem eutrofizacji: gdy równowaga zostaje zachwiana

W kropli wody z jeziora czy rzeki tętni życie tysięcy gatunków jednokomórkowych glonów – od misternie zdobionych okrzemek po ruchliwe zielenice i bruzdnice. Ta ogromna bioróżnorodność jest fundamentem ekosystemów wodnych, stanowiąc pierwsze ogniwo łańcucha pokarmowego. Jednak w obliczu nadmiernej antropopresji, ta sama różnorodność staje się sceną gwałtownych i niebezpiecznych zmian, znanych jako eutrofizacja.

Eutrofizacja to proces wzbogacania zbiorników wodnych w biogeny (głównie fosfor i azot), które spływają z pól uprawnych (nawozy mineralne) oraz ścieków bytowych. W warunkach nadmiaru składników odżywczych, naturalna równowaga między gatunkami zostaje zachwiana. Zamiast zróżnicowanej populacji wielu gatunków, dochodzi do dominacji kilku wybranych taksonów zdolnych do błyskawicznego namnażania się.

Gdy system “przejada się” biogenami, obserwujemy tzw. zakwity:
– Gatunki oportunistyczne (często sinice, choć systematycznie bliższe bakteriom, pełnią funkcję ekologiczną glonów) wypierają inne mikroglony, drastycznie obniżając bioróżnorodność
– Gęsta zawiesina biomasy na powierzchni odcina dopływ światła do roślin zanurzonych, powodując ich obumieranie
– Kiedy ogromna masa glonów obumiera, bakterie rozkładające ją zużywają cały tlen rozpuszczony w wodzie. Prowadzi to do powstawania „pustyń tlenowych” i śnięcia ryb.

Zrozumienie biologii mikroglonów i monitorowanie ich składu gatunkowego pozwala nam wcześniej przewidywać ryzyko degradacji zbiorników wodnych. Ochrona bioróżnorodności gleby i zrównoważone nawożenie to kluczowe działania, które mogą uratować nasze jeziora przed “uduszeniem”.

Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie

Materiały dodatkowe:
[1] Smith, V.H. Eutrophication of freshwater and coastal marine ecosystems a global problem. Environ Sci & Pollut Res 10, 126–139 (2003). https://lnkd.in/dwf3PW_7
[2] Schindler, D. W. (1977). Evolution of phosphorus limitation in lakes: natural mechanisms compensate for deficiencies of nitrogen and carbon in eutrophied lakes. Science, 195(4275), 260-262. DOI: 10.1126/science.195.4275.260
[3] Heisler, John, et al. “Eutrophication and harmful algal blooms: a scientific consensus.” Harmful algae 8.1 (2008): 3-13. https://lnkd.in/dMRDd-56
[4] Reynolds, C. S. (2006). The ecology of phytoplankton. Cambridge University Press. https://lnkd.in/dUJBq6Xr

Obraz: https://lnkd.in/dejVvtBh