Czarna magia: czy żywność kupiona w supermarkecie smakuje i odżywia gorzej niż 50 lat temu?

To nie jest mit z babcinego ogródka. Alarmujące wyniki badań porównawczych, sięgających lat 50. XX wieku, sugerują, że wartość odżywcza owoców i warzyw, które dziś kupujemy, faktycznie spadła.

Co pokazują dane? Alarmujący spadek
Naukowcy z różnych ośrodków na świecie (w tym z USA i Europy) zestawili dane historyczne i potwierdzili spadek zawartości kluczowych składników w wielu popularnych uprawach na przestrzeni 50–70 lat [1]:
– marchew: spadek zawartości wapnia (o około 15%) [1]
– szpinak: niższa zawartość żelaza [1]
– ziemniaki: ogólna zawartość składników mineralnych spadła o ponad 30% [1]
– pomidory: spadek zawartości witaminy C i mniejsza ilość likopenu w nowoczesnych odmianach w porównaniu do tradycyjnych [1, 2]

Dlaczego tak się dzieje? Winna jest gleba
Główna przyczyna tego zjawiska leży pod powierzchnią, a dotyczy rolnictwa nastawionego na maksymalną efektywność i rozmiar, kosztem jakości gleby:
– zubożenie gleby: długotrwałe monokultury i stosowanie dużych ilości nawozów mineralnych (azot, fosfor, potas) zubażają glebę w inne, niezbędne mikroelementy. Rośliny rosną duże i szybko, ale nie mają skąd pobrać pełnego spektrum minerałów [3]
– efekt rozcieńczenia: nowoczesne odmiany hodowane są tak, by dawały jak największy plon (biomasę). Roślina nie nadąża z pobieraniem minerałów, więc choć jest duża, stężenie składników odżywczych w jej miąższu jest niższe niż w mniejszych, wolniej rosnących odmianach z przeszłości [1]
– wpływ na smak: ten sam mechanizm wpływa na walory smakowe. Zbyt wysokie nawożenie azotem może np. obniżać zawartość cukrów i zwiększać gorycz, co przekłada się na smak marchwi czy cebuli [4]

Rozwiązanie: zdrowa gleba to zdrowa żywność
Naukowcy, w tym specjaliści z Instytutu Agrofizyki PAN, biją na alarm. Kluczem do odwrócenia tego trendu jest powrót do zrównoważonego rolnictwa, które chroni bioróżnorodność gleby i jej mikrobiom. Praktyki takie jak płodozmian, nawożenie organiczne i rolnictwo regeneracyjne odbudowują glebę, co bezpośrednio przekłada się na lepszy smak i wyższą wartość odżywczą żywności, którą kładziemy na stole.

Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie

Referencje
[1] Analiza spadku wartości odżywczych: https://lnkd.in/ddAna3Wt
[2] Witamina C i zmiany w odmianach: https://lnkd.in/dKCYDUY8
[3] Przyczyny spadku (gleba i monokultury): https://lnkd.in/dUyZfAW9
[4] Wpływ nawożenia na smak: https://lnkd.in/d3i7Au4K