Analiza procesów: wpływ antropopresji na bioróżnorodność agrosystemów Polski Wschodniej
Unikalne ekosystemy Polski Wschodniej – od obszarów 𝑁𝑎𝑡𝑢𝑟𝑎 2000 po rozległe agrocenozy – są poddawane intensywnej antropopresji. Zamiast szoku, potrzebujemy zrozumienia mechanizmów, które prowadzą do zubożenia różnorodności biologicznej
1. Utrata ciągłości ekologicznej (fragmentacja)
Rozwój infrastruktury komunikacyjnej oraz intensywne zagospodarowanie terenu prowadzi do fragmentacji siedlisk. W ujęciu naukowym, bariery te przerywają korytarze migracyjne o znaczeniu ponadregionalnym. Skutek: izolacja subpopulacji dużych ssaków (np. łosi lub żubrów), co prowadzi do spadku puli genowej i zwiększenia podatności na lokalne wymieranie
2. Spadek retencji wodnej i degradacja hydrograficzna
Historyczna i współczesna melioracja terenów podmokłych i bagiennych (szczególnie na Polesiu) znacząco obniżyła poziom wód gruntowych. Naukowo, degradacja hydrograficzna prowadzi do mineralizacji torfu oraz utraty siedlisk hydrogenicznych
3. Zmiana struktur krajobrazu na monokultury
W rolnictwie intensywnym, dominacja monokultur wielkopowierzchniowych i stosowanie środków ochrony roślin o szerokim spektrum działania generuje tzw. erozję biologiczną. Krajobraz staje się ubogi i jednorodny, co skutkuje eliminacją bioróżnorodności funkcjonalnej (np. utrata dzikich zapylaczy i naturalnych wrogów szkodników), deprywacją mikrobiomu (zubożenie mikrobiomu glebowego)
4. Uszczelnienie terenów (betonoza)
Wzrost powierzchni nieprzepuszczalnych w miastach i wokół nich (beton, asfalt) to bariera uniemożliwiająca infiltrację wody do gruntu. Efektami ekologicznymi są zwiększenie spływu powierzchniowego (szybkie odprowadzanie wody deszczowej i susza na terenach zielonych),
ograniczenie powierzchni biologicznie czynnej (np. brak miejsca na funkcjonowanie zielonej infrastruktury, która mogłaby łagodzić ekstremalne temperatury)
5. Konkurencja ze strony gatunków inwazyjnych
Introdukcja i ekspansja gatunków inwazyjnych (alienów) jest drugą po utracie siedlisk przyczyną wymierania rodzimych taksonów. Gatunki takie jak nawłoć kanadyjska czy barszcz Sosnowskiego, z uwagi na brak naturalnych wrogów, dominują, prowadząc do zmniejszenia dostępności pokarmu i siedlisk dla lokalnych owadów i ptaków, oraz homogenizacji biocenoz
Wnioskiem, ochrona bioróżnorodności Polski Wschodniej wymaga interdyscyplinarnego podejścia – integrującego rolnictwo, planowanie przestrzenne i gospodarkę wodną. Kluczowe jest wspieranie czynnej ochrony przyrody, renaturyzacji rzek oraz wdrażanie metod rolnictwa regeneracyjnego.
Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie
Obraz: https://lnkd.in/d7dyQTX2