Cicha wojna o wodę: jak osuszanie mokradeł na Polesiu zagraża bioróżnorodności?
Polska Wschodnia, a zwłaszcza obszary takie jak Polesie, słynie z unikalnych, bagiennych krajobrazów. Jednak pod hasłem walki z „nieużytkami” i tworzenia nowych gruntów rolnych, przez dziesięciolecia toczyliśmy cichą wojnę z naturą, której konsekwencje odczuwamy dziś w postaci suszy i utraty bioróżnorodności. Gdzie leży problem? W osuszaniu gleb organicznych.
Kluczowe dla bioróżnorodności mokradeł są gleby organiczne (torfowiska), które funkcjonują jak gigantyczna gąbka, magazynując wodę i węgiel. W Polsce, szacuje się, że aż 85% torfowisk zostało zdegradowanych lub osuszonych, głównie przez stare systemy melioracyjne, które wciąż aktywnie odprowadzają wodę [1].
Na Polesiu i Lubelszczyźnie to odwadnianie prowadzi do:
– utraty bioróżnorodności: tereny podmokłe są schronieniem dla 40% wszystkich gatunków roślin i zwierząt! Ich osuszenie oznacza wymarcie gatunków przystosowanych do środowiska bagiennego (np. rzadkich ptaków wodno-błotnych)
– katastrofy klimatycznej: osuszony torf, który magazynował węgiel przez tysiące lat, ulega mineralizacji i zaczyna emitować CO₂ do atmosfery, przyczyniając się do globalnego ocieplenia. Szacuje się, że odwodnione torfowiska w Polsce emitują rocznie miliony ton ekwiwalentu CO₂ [2]
– pogłębienia suszy: mokradła to naturalne rezerwuary wody. Ich utrata jest jednym z głównych powodów, dla których coraz częściej doświadczamy długotrwałych okresów suszy, zwłaszcza w regionach o silnie zmienionych stosunkach wodnych. Badania lubelskich naukowców potwierdzają, że Poleskie mokradła zmieniają się pod wpływem działalności człowieka, a priorytetem jest zatrzymanie utraty wody [3]
Dbajmy o glebę, by gleba dbała o nas. Przywracanie terenów podmokłych i zamykanie starych systemów melioracyjnych to dziś najtańszy i najskuteczniejszy sposób na walkę ze zmianami klimatu i ochronę bezcennej przyrody Wschodniej Polski.
Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie