Gliniane cenzury: dlaczego różne gleby na Lubelszczyźnie “piją” wodę inaczej?

Gliniane cenzury: dlaczego różne gleby na Lubelszczyźnie “piją” wodę inaczej?

Gdy na Podkarpaciu i Lubelszczyźnie spadnie ulewny deszcz, możemy zaobserwować skrajne reakcje: na jednych polach woda znika natychmiast, a na innych tworzą się uciążliwe zastoiska. Ta różnica w reakcji nie jest przypadkowa – wynika z architektury gleby, czyli jej struktury.

Gleba działa jak naturalny filtr i regulator wody, a jej zdolność do retencji zależy od tego, jak ściśle “upakowane” są jej cząsteczki. Różnice w przepuszczalności zależą od przewagi frakcji mechanicznych w glebie:
– gleby piaskowe: te występujące na rozległych równinach mają strukturę luźną i porowatą, niczym sito. Woda przesiąka przez nie bardzo szybko. Z jednej strony ułatwia to uprawę, ale z drugiej – jest to pułapka. Prowadzi do niskiej retencji, czyli szybkiego wysychania gleby, co zwiększa ryzyko suszy i wymywania cennych składników odżywczych (azotu) do wód gruntowych.
– gleby gliniaste i iłowe: w przeciwieństwie do piasków, gleby te mają strukturę zbitą i drobnoziarnistą, przypominającą glinianą miskę. Woda w nich wsiąka bardzo powoli. Skutkiem jest zła aeracja (niedobór powietrza dla korzeni) oraz łatwość tworzenia się zastoisk powierzchniowych i kałuż po intensywnych opadach.

Idealnym stanem jest osiągnięcie struktury gruzełkowatej, która działa jak naturalna gąbka, optymalnie magazynując wodę i stopniowo oddając ją roślinom. Jest to cel zrównoważonego rolnictwa.

Jak poprawnie “budować” architekturę gleby?
Naukowcy podkreślają, że utrzymanie gruzełkowatej struktury to klucz do bezpieczeństwa wodnego. Główne metody to:
– dodawanie materii organicznej: próchnica jest jak cement. Działa jako spoiwo, które łączy drobne cząstki gleby w stabilne agregaty. Dlatego kluczowe jest stosowanie kompostu, obornika i poplonów.
– ograniczenie orki: nadmierna i zbyt głęboka orka niszczy naturalne pory i kanały utworzone przez dżdżownice i korzenie, prowadząc do zbicia i erozji gleby. Uprawa bezorkowa (no-till) pomaga utrzymać integralność strukturalną.
– wapnowanie: utrzymanie właściwego odczynu pH zapobiega koagulacji (sklejaniu się) cząstek gliny, która uniemożliwia prawidłowe wsiąkanie wody.

Zrozumienie, jak nasza gleba filtruje deszcz, jest pierwszym krokiem do jej ochrony i zapewnienia stabilności upraw w regionie.

Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie

Referencje
– Znaczenie uprawy bezorkowej (no-till): https://lnkd.in/dS28RQSS
– Podział i charakterystyka gleb: https://lnkd.in/d7jtmuBb
– Rola materii organicznej: https://lnkd.in/dihU2WRd