Cichy morderca plonów: jak plastikowe śmieci i mikrogranulki dławią glebę Lubelszczyzny?

Większość z nas myśli o plastikowych śmieciach, które trafiają do oceanów. Ale prawdziwa, cicha katastrofa dzieje się pod naszymi stopami, na polach Lubelszczyzny. Mowa o mikroplastiku – drobnych cząstkach tworzyw sztucznych mniejszych niż 5 mm, które stają się nowym i bardzo niebezpiecznym składnikiem gleb rolniczych. To problem, który dotyka bezpośrednio zdrowia gleby, plonów i w konsekwencji, nas samych.

Skąd bierze się plastik na polach?
Mikroplastik nie trafia do gleby tylko z przypadkowych śmieci. Ma on źródła bezpośrednio związane z rolnictwem i działalnością komunalną:
– agrowłóknina i folie: tworzywa sztuczne używane do ściółkowania, tuneli i osłaniania roślin z czasem ulegają rozpadowi na coraz mniejsze fragmenty, które zostają w glebie
– osady ściekowe i komposty: w kompostach i osadach ściekowych, które są wykorzystywane jako nawóz, mogą znajdować się cząstki mikroplastiku, co jest niezamierzoną konsekwencją recyklingu
– ścieranie opon: drobinki gumy i tworzyw sztucznych pochodzące ze ścierania opon samochodowych na drogach są transportowane z wodą deszczową i wiatrem, zanieczyszczając grunty rolne

Jak mikroplastik dławi glebę?
Obecność drobinek plastiku – od włókien po granulki – wpływa na kluczowe funkcje ekosystemu glebowego:
– zaburzenie struktury wodnej: mikroplastik może zmieniać porowatość gleby. Badania pokazują, że w miejscach dużych skupisk mikroplastiku, gleba może gorzej wchłaniać i przepuszczać wodę, co prowadzi do nierównomiernego nawodnienia pól, a w konsekwencji do lokalnej suszy lub zastoisk.
– nosiciel toksyn: plastik działa jak magnes dla innych zanieczyszczeń, takich jak metale ciężkie czy pestycydy. Cząstki te, wraz z wodą, mogą być transportowane do wnętrza roślin (np. kukurydzy czy rzodkiewki), trafiając ostatecznie do łańcucha pokarmowego
– wpływ na rośliny: naukowcy zaobserwowali, że mikroplastik może osadzać się na powierzchni nasion, opóźniając kiełkowanie, a także wpływać na rozwój i zmniejszać biomasę roślin. To bezpośrednie zagrożenie dla plonu!

Czas na działanie
Zanieczyszczenie gleb mikroplastikiem to nowy, niedoceniany problem, który ma bezpośredni wpływ na jakość żywności i zdrowie konsumentów. Konieczne są jednolite metody badawcze i świadome praktyki rolnicze. Rolnicy, przedsiębiorcy i samorządy Wschodu muszą podjąć działania ograniczające ilość plastiku wprowadzanego do gleby, aby chronić ten kluczowy zasób naturalny.

Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie