||||

Koniec wiejskiego romantyzmu. Dlaczego tradycyjny pług to dla gleby ekwiwalent trzęsienia ziemi i bombardowania w jednym

Malarze uwieczniali je na płótnach, a poeci opiewali w wierszach. Świeżo zaorane, czarne i lśniące pole uchodzi w naszej kulturze za symbol porządku i dobrze wykonanej pracy rolnika. Jednak, gdybyśmy mogli założyć mikroskopijne okulary i spojrzeć na orkę z perspektywy bioróżnorodności, ten sielski obraz zamieniłby się w scenariusz z filmu katastroficznego. Z punktu widzenia fizyki gleby, głęboka orka to najbardziej niszczycielski zabieg wymyślony przez człowieka.

Dlaczego to, co wydaje nam się “porządkowaniem” pola, dla ekosystemu jest absolutną apokalipsą?

Gleba to nie jest sterta luźnego piasku. To misternie budowana przez lata trójwymiarowa architektura. Kiedy potężny lemiesz pługa wchodzi w ziemię na kilkadziesiąt centymetrów, brutalnie rozrywa mykoryzę, zgniata kapilary doprowadzające wodę i zawala korytarze dżdżownic. To jak przepuszczenie gigantycznego walca przez środek tętniącego życiem miasta.

Orka polega na odwróceniu skiby. Efekt? Tlenowe, światłolubne bakterie z wierzchniej warstwy zostają pogrzebane głęboko pod ziemią, gdzie duszą się z braku powietrza. Jednocześnie mikroorganizmy beztlenowe z głębin zostają wyrzucone na powierzchnię, gdzie promieniowanie UV i tlen dosłownie palą je żywcem. Ginie do 70% pożytecznego mikrobiomu!

Świeżo “przewietrzona” czarna ziemia drastycznie przyspiesza utlenianie materii organicznej. Pole po orce dosłownie “oddycha”, gwałtownie uwalniając do atmosfery gigantyczne ilości dwutlenku węgla zmagazynowanego w próchnicy. Zamiast zatrzymywać wodę i węgiel, gleba staje się suchym, jałowym pyłem, bezbronnym wobec erozji wietrznej.
Naukowcy z Instytutu Agrofizyki Polskiej Akademii Nauk biją na alarm i od lat badają systemy rolnictwa bezorkowego (ang. no-till). Pomiary zjawisk termicznych, gazowych i wilgotnościowych w glebach nieoranych udowadniają twardo – musimy zrewidować nasze poczucie estetyki. Pole pokryte resztkami pożniwnymi, słomą i obumarłym poplonem może wyglądać dla tradycjonalisty “niechlujnie”, ale z naukowego punktu widzenia to doskonale funkcjonujący, odporny na suszę i tętniący życiem ekosystem. Czas odłożyć pług do muzeum.

Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie

Materiały dodatkowe
[1] Montgomery, D. R. (2007). Soil erosion and agricultural sustainability. Proceedings of the National Academy of Sciences, 104(33), 13268-13272. https://lnkd.in/dNNDR9g4
[2] Kassam, A., Friedrich, T., Shaxson, F., & Pretty, J. (2009). The spread of conservation agriculture: justification, sustainability and uptake. International journal of agricultural sustainability, 7(4), 292-320. https://lnkd.in/dqKSiKME

Obraz: https://lnkd.in/dNbTX9bJ

Podobne wpisy