Makabryczna oaza. Dlaczego martwe zwierzę na miedzy to najważniejsza “bomba” bioróżnorodności dla gleby

Kiedy spacerując skrajem pola lub lasu natrafiamy na truchło padłej sarny, dzika czy zająca, naszym pierwszym instynktem jest odraza i chęć natychmiastowego “posprzątania” ze względów estetycznych i sanitarnych. W nowoczesnym, sterylnym rolnictwie padlina traktowana jest wyłącznie jako odpad i zagrożenie biologiczne. Tymczasem z punktu widzenia głębokiej ekologii i chemii gleby, usunięcie martwego zwierzęcia to kradzież gigantycznej, bezcennej dawki biomateriału dla lokalnego ekosystemu. Co tak naprawdę dzieje się pod powierzchnią ziemi, gdy wkracza “śmierć”?
W nauce zjawisko to nosi dość mroczną nazwę – cadaver decomposition island (wyspa rozkładu truchła). Ciało zwierzęcia to gigantyczny, skondensowany magazyn rzadkich biogenów. Wypłukiwane do gleby płyny ustrojowe to potężny zastrzyk azotu i węgla, a rozkładający się ostatecznie szkielet na lata uwalnia do ziemi trudnodostępny fosfor i wapń. W miejscu rozkładu stężenie tych pierwiastków rośnie tak drastycznie, że w kolejnych latach roślinność w tym punkcie będzie wyraźnie bujniejsza i ciemnozielona.
W ułamku sekundy po śmierci zwierzęcia, “zwykły” mikrobiom glebowy ustępuje miejsca elicie do zadań specjalnych. Do głosu dochodzą bakterie i grzyby, które specjalizują się wyłącznie w demontażu skomplikowanych białek i tłuszczów zwierzęcych. Ten drastyczny skok bioróżnorodności mikrobiologicznej trwale wzbogaca pulę genetyczną ziemi.
Zapach rozkładu ściąga z odległości wielu kilometrów owady nekrofagiczne, m.in. niezwykłe chrząszcze z rodziny omarlicowatych (grabarze). Potrafią one wspólnymi siłami podkopać i dosłownie zagrzebać pod ziemią martwą mysz czy ptaka! Działają jak biologiczne pługi, mieszając materię organiczną z warstwami mineralnymi gleby, co drastycznie zwiększa jej napowietrzenie i porowatość.
Naukowcy z Instytutu Agrofizyki Polskiej Akademii Nauk badają skomplikowane procesy obiegu materii organicznej w środowisku glebowym. Chociaż współczesne przepisy często wymuszają na nas sterylność, warto mieć świadomość, że w naturze nie ma czegoś takiego jak “odpad”. Śmierć jednego organizmu to w rzeczywistości potężna, ewolucyjna eksplozja życia, bez której nasze gleby byłyby znacznie uboższe. Obieg materii jest bezwzględny, ale perfekcyjnie zaprojektowany.
Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie
Materiały dodatkowe
[1] Carter, D. O., Yellowlees, D., & Tibbett, M. (2007). Cadaver decomposition in terrestrial ecosystems. Naturwissenschaften, 94(1), 12-24. https://lnkd.in/d4QrgyZh
[2] Barton, P. S., Cunningham, S. A., Lindenmayer, D. B., & Manning, A. D. (2013). The role of carrion in maintaining biodiversity and ecological processes in terrestrial ecosystems. Oecologia, 171(4), 761-772. https://lnkd.in/dG7XKT-e
Obraz: https://lnkd.in/ddDU2Ks2
