Skrzydlaci kurierzy i podniebny nawóz. Jak wielkie migracje ptaków kształtują bioróżnorodność i żyzność gleb Polski Wschodniej

Październikowe niebo nad Polską Wschodnią to scena jednego z najbardziej spektakularnych zjawisk w przyrodzie – masowej migracji ptaków. Z parków narodowych Polesia, doliny Bugu czy Biebrzy dobiega klangor tysięcy żurawi i dzikich gęsi szykujących się do odlotu. Zwykle podziwiamy to widowisko, zapominając, że wędrówki zwierząt to nie tylko ruch w przestrzeni. To potężny, międzykontynentalny transfer materii, genów i energii, który ma bezpośredni wpływ na to, co dzieje się głęboko pod naszymi stopami.

Jak ptaki i inne migrujące zwierzęta napędzają bioróżnorodność gleb i lądów?
Ptaki wędrowne, zatrzymujące się na odpoczynek i żerowanie na śródpolnych mokradłach, łąkach czy rżyskach, zostawiają po sobie potężne ilości odchodów. Ten naturalny nawóz to skoncentrowana dawka łatwo przyswajalnego azotu, fosforu i potasu. W ekologii zjawisko to nazywa się allochtonicznym dopływem biogenów – zwierzęta dosłownie przenoszą żyzność z jednych ekosystemów do drugich, nawożąc nasze pola z nieba.
Ten nagły zrzut bogatej materii organicznej i unikalnych szczepów bakterii jelitowych tuż przed nadejściem chłodów staje się prawdziwą ucztą dla lokalnych mikroorganizmów glebowych. Impuls energetyczny drastycznie pobudza aktywność biologiczną ziemi, przyspieszając rozkład resztek pożniwnych i procesy humifikacji.

Migrujące zwierzęta to także globalna sieć transportowa dla roślin i grzybów. W swoich przewodach pokarmowych (endozoochoria), na piórach, w sierści i w błocie zaschniętym na łapach transportują nasiona, zarodniki i drobne organizmy na odległości setek kilometrów. W ten sposób łączą odizolowane ekosystemy, zapobiegając zubożeniu puli genetycznej i wprowadzając nowe gatunki roślin na opuszczone tereny.

Naukowcy z Instytutu Agrofizyki Polskiej Akademii Nauk przypominają, że funkcjonowanie ekosystemów rolniczych to układ ścisłych naczyń połączonych. Zasypywanie śródpolnych oczek wodnych, wycinanie zadrzewień i osuszanie podmokłych łąk pozbawia ptaki wędrowne miejsc do odpoczynku. Kiedy znikają skrzydlaci kurierzy, nasze gleby tracą darmową stymulację mikrobiologiczną i kluczowe mosty łączące je z globalną siecią bioróżnorodności.

Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie

Materiały dodatkowe
[1] Viana, D. S., Santamaría, L., & Figuerola, J. (2016). Migratory birds as global dispersal vectors. Trends in ecology & evolution, 31(10), 763-775. https://lnkd.in/dnbygV9c
[2] Hahn, S., Bauer, S., & Klaassen, M. (2007). Estimating the contribution of carnivorous waterbirds to nutrient loading in freshwater habitats. Freshwater Biology, 52(12), 2421-2433. https://lnkd.in/dWdtMwyb

Obraz: https://lnkd.in/d2Q_E-83