Chwasty jako biologiczny plaster. Dlaczego “plaga” niepożądanych roślin to tak naprawdę rozpaczliwa próba samoleczenia gleby.
Nikt nie lubi chwastów. Rolnicy i ogrodnicy toczą z nimi nieustanną wojnę, traktując je jako bezwzględnych złodziei wody, światła i składników odżywczych, których jedynym celem jest zniszczenie naszych plonów. A co, jeśli spojrzymy na to zjawisko z zupełnie innej strony? Z punktu widzenia fizyki gleby i głębokiej ekologii, nagły, masowy wysyp konkretnych gatunków chwastów to nie atak na rolnika, lecz system wczesnego ostrzegania i biologiczny “plaster” nakładany na rany środowiska.
Natura nie znosi próżni. Rośliny pionierskie (tzw. chwasty) pojawiają się dokładnie tam, gdzie ekosystem został zaburzony, by spełnić bardzo konkretne misje ratunkowe. Kiedy ciężki sprzęt zgniecie i “zabetonuje” glebę, niszcząc jej strukturę, uprawy o płytkich korzeniach duszą się. Wtedy do akcji wkraczają chwasty o potężnych korzeniach palowych. Działają jak biologiczne świdry, rozbijając podeszwę płużną, przywracając napowietrzenie i wyciągając z głębokich warstw cenne minerały (np. potas czy wapń), by po obumarciu oddać je płytszym warstwom w formie kompostu.
Zostawienie “gołej” ziemi po orce to dla natury stan ostrego krwotoku – słońce wypala mikrobiom, a wiatr i woda kradną próchnicę. Ekspansywne, szybko rosnące chwasty to błyskawiczny opatrunek. Mają za zadanie w kilka tygodni zakryć glebę gęstym dywanem liści, zatrzymać wilgoć i powstrzymać niszczycielską erozję.
Wysyp specyficznych chwastów jest świetnym wskaźnikiem (bioindykatorem) chemii gleby. Przykładowo, masowe pojawienie się perzu czy skrzypu polnego często krzyczy nam w twarz: “uwaga, ta gleba jest ekstremalnie zbita, zakwaszona i uboga w próchnicę!”. Chwasty te absorbują nadmiary niektórych szkodliwych substancji i zmieniają pH w swojej rizosferze.
Naukowcy z Instytutu Agrofizyki Polskiej Akademii Nauk doskonale wiedzą, że badanie struktury i zdrowia gleby często zaczyna się od obserwacji tego, co rośnie na jej powierzchni. Walka z chwastami przy użyciu wyłącznie herbicydów to jak zbijanie gorączki bez leczenia samej infekcji. Prawdziwe, zrównoważone rolnictwo uczy się “czytać” z bioróżnorodności dzikich roślin, wykorzystując je (np. w formie mulczu czy roślin okrywowych) do darmowej regeneracji zniszczonego profilu glebowego.
Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie
Materiały dodatkowe
[1] Altieri, M. A. (1999). The ecological role of biodiversity in agroecosystems. In Invertebrate biodiversity as bioindicators of sustainable landscapes (pp. 19-31). Elsevier. https://www.sciencedirect.com/science/chapter/edited-volume/abs/pii/B9780444500199500054
[2] Kremen, C., & Miles, A. (2012). Ecosystem services in biologically diversified versus conventional farming systems: benefits, externalities, and trade-offs. Ecology and society, 17(4). https://www.jstor.org/stable/26269237
Obraz: https://pixnio.com/pl/etykietka/chwasty