Niewidziani sprzymierzeńcy rolnictwa: nicienie

Pod naszymi stopami tętni życie, którego nie dostrzegamy gołym okiem. W jednym metrze kwadratowym zdrowej gleby może bytować nawet kilka milionów nicieni (Nematoda). Choć w rolnictwie kojarzą się głównie ze szkodnikami korzeni, prawda jest znacznie bardziej fascynująca – większość z nich to nasi kluczowi sprzymierzeńcy w walce o bioróżnorodność i plony.

Nicienie stanowią najliczniejszą grupę zwierząt glebowych, pełniąc rolę klastrów kontrolnych w glebowej sieci pokarmowej (ang. soil food web). W kontekście badań prowadzonych przez Instytutu Agrofizyki PAN, nicienie rozpatrywane są nie tylko jako organizmy żywe, ale jako dynamiczne ogniwa wpływające na parametry fizykochemiczne i biologiczne ryzosfery.

Rola nicieni wykracza poza proste drapieżnictwo. Wyróżniamy kilka kluczowych grup funkcjonalnych:

– Bakterio- i fungiofagi: poprzez konsumpcję mikroorganizmów stymulują obrót materii organicznej. Wydalając nadmiar azotu w formie amonowej (NH4+​), bezpośrednio zwiększają dostępność nutrientów dla roślin

– Drapieżniki i omniwory: regulują populacje fitofagów (nicieni pasożytniczych), ograniczając straty w uprawach bez konieczności stosowania nematocydów

– Wpływ na strukturę porowatą: aktywność ruchowa nicieni w filmie wodnym otaczającym agregaty glebowe wpływa na mikrodyfuzję tlenu i przemieszczanie się mikroorganizmów w mikroporach

Zrównoważone rolnictwo, propagowane w ramach Wschodniego Hubu Bioróżnorodności, opiera się na analizie wskaźników takich jak Indeks Dojrzałości (ang. maturation index). Nicienie o strategii życiowej typu K (długożyjące, wrażliwe na stres) zanikają w systemach intensywnie eksploatowanych chemicznie i mechanicznie, ustępując miejsca kolonizatorom typu r (krótko żyjącym).

Utrzymanie wysokiej bioróżnorodności nematofauny jest warunkiem koniecznym dla zachowania homeostazy gleby, co bezpośrednio przekłada się na odporność roślin na stresy abiotyczne i biotyczne (koncepcja holobiontu).

Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027

Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN

Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie

Obraz: https://lnkd.in/dHGGi9hx