Alchemia kompostu – zbliża się czas grabienia liści!

Już niebawem w ogrodach, sadach i parkach nastąpi czas intensywnego grabienia liści oraz sprzątania po zakończonym sezonie wegetacyjnym. Zamiast traktować te resztki jako uciążliwy odpad, warto spojrzeć na nie jak na cenny surowiec. Kompostowanie to nic innego jak kontrolowana przez człowieka naturalna alchemia. W tej fabryce miliardy mikroskopijnych “robotników” zamieniają obumarłą materię w “czarne złoto” – najbardziej pożądany, ożywczy ładunek dla gleby.

Jak dokładnie przebiega ta transformacja z perspektywy mikrobiologii i fizyki?

Kiedy ułożymy na pryzmie bogate w węgiel suche liście i wymieszamy je z bogatymi w azot zielonymi resztkami, budzimy do życia bakterie tlenowe. Ich intensywny metabolizm uwalnia ogromne ilości energii cieplnej. Wnętrze dobrze ułożonego kompostu potrafi nagrzać się do ponad 60°C! To naturalna pasteryzacja, która skutecznie niszczy nasiona chwastów i groźne patogeny roślinne.

Gdy bakterie zjedzą już łatwo przyswajalne cukry i białka, do akcji wkraczają organizmy wyspecjalizowane w zadaniach specjalnych. Promieniowce (to im kompost zawdzięcza ten wspaniały, “leśny” zapach) oraz strzępki grzybów wydzielają koktail enzymów. Potrafią one przeciąć wiązania w najbardziej opornych, sztywnych biopolimerach roślinnych, takich jak celuloza i lignina.

Gdy temperatura spada, do pracy ruszają dżdżownice, skoczogonki i wije. Przetwarzają one na wpół rozłożoną materię w swoich przewodach pokarmowych. W efekcie tych skomplikowanych reakcji fizykochemicznych powstają kwasy humusowe i huminy. To stabilne, ciemne cząsteczki organiczne, które łączą się z minerałami glebowymi, tworząc tzw. próchnicę.

Naukowcy z Instytutu Agrofizyki PAN podkreślają, że dodatek dobrze dojrzałego kompostu to najszybsza metoda na odtworzenie prawidłowych parametrów fizycznych gleby. Próchnica poprawia strukturę agregatową, zwiększa porowatość ziemi i sprawia, że działa ona jak potężna gąbka retencyjna dla wody (magazynując ją na czas suszy).

Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie

Materiały dodatkowe
[1] Ryckeboer, Jaak, et al. “A survey of bacteria and fungi occurring during composting and self-heating processes.” Annals of microbiology 53.4 (2003): 349-410. https://lnkd.in/dgkb_g9y
[2] Zmora-Nahum, Sharon, et al. “Dissolved organic carbon (DOC) as a parameter of compost maturity.” Soil Biology and Biochemistry 37.11 (2005): 2109-2116. https://lnkd.in/dxqHQHAQ

Obraz: https://lnkd.in/dkHMC9Uv